‘Druk’ is een veelgehoord en veelomvattend woord in leiderschapsomgevingen. Leiders die te veel druk ervaren, nemen soms overhaaste beslissingen of lopen het risico op een burn-out. Voor aankomende leidinggevenden is het daarom belangrijk om te leren hoe je effectief leidinggeeft in een situatie die je boven het hoofd dreigt te groeien. Maar eerst moet je begrijpen waar die druk precies vandaan komt.

Twee soorten stress

“We zijn erop getraind om druk te beschouwen als de vijand, de oneerlijke last die ons tegenhoudt. Druk is niets meer dan de schaduw van een geweldige kans.” – Michael Johnson, Slaying the Dragon

De twee belangrijkste soorten stress die veroorzaakt worden door een gebeurtenis of een prikkel zijn eustress en distress.

Eustress is een gezonde reactie op een stressor. Je wordt gestimuleerd om ergens in te duiken, in het moment te zijn en je prestatie te verhogen. Wanneer je op deze manier gemotiveerd wordt, ben je in staat om effectief te reageren en je aan te passen. Vaak komt er daarna een gevoel van voldoening over je heen. Dit type stress heb je nodig om te groeien en hoef je zeker niet te vermijden.

Distress is een ongezonde (maar vaak onvermijdelijke) reactie op een stressor. Je denkt dat de uitdaging groter is dan de middelen die je tot je beschikking hebt. Dit kan zijn omdat het je boven het hoofd groeit of omdat je er te veel op je bordje hebt. Dus ga je in de overlevingsstand. Je loopt vast, overanalyseert de situatie. Of je geeft anderen de schuld en probeert zo de verantwoordelijkheid ergens anders neer te leggen. Of je neemt de controle en je schiet in de actie als de held waarvan je denkt dat iedereen die in jou wil zien. Allemaal situaties die je liever vermijdt.

Met behulp van coaching en door jezelf moeilijke vragen te stellen, kun je langzaam de gedachten die het gestreste gedrag veroorzaken, veranderen. Dit is een noodzakelijk proces dat stapsgewijs gaat. Hoe houd je in de tussentijd je eustress optimaal en je distress (en vervolgens destructieve acties) op een afstand?

People management in tijden van grote druk

“Intensiteit verduidelijkt. Het creëert niet alleen momentum, maar ook de druk die je nodig hebt om wrijving of vervulling te voelen. ”- Marcus Buckingham

In het Harvard Business Review artikel, How to Bounce Back from Adversity, is het volgens Joshua Margolis en Paul Stoltz belangrijk dat je snel in beweging komt. Daarmee bedoelen ze vanaf het moment dat je de oorzaak van een uitdagende situatie geanalyseerd hebt naar een actieplan dat vooruitkijkt. Veerkrachtige mensen zijn in staat om in plaats van in het probleem te blijven hangen tot actie over te gaan.

Aan de andere kant waarschuwt Ron Heifetz in Adaptive Leadership, dat in tijden van stress, verkeerde druk kan leiden tot overhaaste beslissingen. “Je hebt het al eerder meegemaakt. Je kent de situatie. Zelfs als je geen flauw idee hebt van wat je kunt doen, heb je een sterke prikkel om toe te geven aan de eisen van anderen dat je ‘iets moet doen!’”

Uiteindelijk is er niet één methode die voor de ‘juiste’ reactie in stressvolle situaties zorgt. Waarschijnlijk hebben degenen die altijd even een stapje terug doen en nadenken, profijt van sneller actie nemen en viceversa. Maar, de sleutel ligt in het feit dat je niet jezelf als de enige redder van de situatie moet zien. Je kunt je terugtrekken in je eigen gedachten, omdat je doodsbang bent dat degenen om je heen wel van jou verwachten dat je het probleem oplost. Of je kunt overhaast reageren, zonder input te vragen, in een poging het te doen lijken alsof je alles onder controle hebt.

De echte truc is om met de situatie mee te veren, er actief mee bezig te zijn en tegelijkertijd voldoende ruimte te creëren om niet meteen te reageren. Vervolgens ga je de uitdaging aan zonder dat je jouw beperkingen en je behoefte aan het perspectief van anderen verbergt.

Vraag tijdig om hulp

Er wordt ons vaak gezegd dat om te leren we uit onze comfortzone moeten komen, maar … Neem ons ver weg uit onze comfortzones en onze hersenen hebben alleen aandacht voor het overleven van de ervaring. – Marcus Buckingham & Ashley Goodall, HBR, The Feedback Fallacy

Het kan opwindend zijn om te leven op de boost energie die uit angst ontstaat, maar alles heeft een prijs. Sommige soorten angst kunnen langdurig aanhouden en kunnen, als je er niets aan doet, chronisch worden.

Je kunt je zelf in de moeilijkste situaties begeven, omdat je gemotiveerd bent om de groeien. Maar je moet opletten of de effecten ervan niet voor een neerwaartse wending zorgen. Volgens de wet van Yerkes-Dodson is er een punt waar het niveau van eustress, ontstaan door prestatieverhogende stimulans, op zijn hoogtepunt zit en verandert in distress en verminderde prestaties.

Je wens om overal bovenop te blijven zitten en misschien wel de volgende grote, aankomende leider te zijn, kan ervoor zorgen dat je te lang in de stresszone blijft hangen. Op dat moment moet je om hulp vragen, je trots en de wens om je gezicht te redden, laten varen en serieus nadenken over het waarom van je acties. Misschien vind je in dat licht Het verband tussen geluk en een doel in het leven interessant.

Vaak is het echte probleem niet de situatie, maar ben je het zelf en de eisen die je aan jezelf stelt om controle te houden. Maar we hoeven niets alleen op te lossen. De beste ideeën komen overal vandaan. Wanneer je vertrouwen hebt, ook in anderen, deel je een last die in de eerste plaats niet voor jou alleen bedoeld was.

Leren leidinggeven onder druk

Willen jij of je team beter leidinggeven onder druk? Schrijf je dan in voor ons ons flagship programma voor nieuwe leiders Transition to Leadership. Bij TPC Leadership ontwikkelen we sinds 2000 leiders over de hele wereld. Onze klanten bevinden zich verspreid over 110 landen die we vanuit 14 kantoren bedienen. Wij worden gezien als de pioniers op het gebied van menselijk potentieel. Met onze ervaring en expertise hebben we een intensief 3-daags programma opgezet bestaande uit 12 modules.

Als je als leider wilt groeien, dan vind je altijd moeilijke situaties op je pad. Maar wanneer je in jezelf investeert, dan bereid je je voor op goed leiderschap.